Netcongestie in de zorg: zo blijft verduurzaming mogelijk
De zorgsector wil verduurzamen. Denk aan zonnepanelen, laadpalen, warmtepompen, energieopslag en energiezuinige gebouwen. Tegelijk loopt de sector steeds vaker tegen een harde grens aan: het elektriciteitsnet zit vol.
Netcongestie betekent dat er op bepaalde momenten te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet. Dat kan gaan om stroom afnemen, bijvoorbeeld voor laadpalen of elektrische installaties. Het kan ook gaan om stroom terugleveren, bijvoorbeeld via zonnepanelen. Voor zorginstellingen is dat een serieus aandachtspunt, omdat verduurzaming vaak juist vraagt om meer elektrische capaciteit. Het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg benoemt dat netcongestie gevolgen heeft voor nieuwe aansluitingen en uitbreidingen bij verduurzamingsprojecten in de zorgsector.
Waarom netcongestie juist voor zorginstellingen relevant is
Zorglocaties hebben een stabiele energievoorziening nodig. De bedrijfsvoering draait door: cliënten, bewoners, patiënten, medewerkers, medische apparatuur, klimaatbeheersing, keukens, wasserijen en laadvoorzieningen vragen allemaal om betrouwbare energie.
Tegelijk neemt de energievraag toe. Zorginstellingen elektrificeren hun gebouwen, stappen vaker over op duurzame warmte en bereiden zich voor op elektrisch vervoer. Volgens de NVZ kan netcongestie het elektrificeren van de zorg, het verminderen van CO₂-uitstoot en zelfs noodzakelijke nieuwbouw- of verbouwplannen vertragen.
Daarmee is netcongestie geen los technisch probleem. Het raakt vastgoed, bedrijfsvoering, duurzaamheid en investeringsplanning tegelijk.
De actualiteit: de zorgsector zoekt naar praktische oplossingen
In februari 2025 organiseerden de Brancheorganisaties Zorg, samen met onder andere ActiZ, de Nederlandse ggz, NFU, NVZ en VGN, een webinar over netcongestie in de zorg. De conclusie was duidelijk: er is geen standaardoplossing die overal werkt, maar er zijn wel maatregelen waarmee zorgorganisaties zelf stappen kunnen zetten.
Daarbij wordt steeds vaker gekeken naar slimme regeltechniek, energie-inzicht, het verschuiven van piekverbruik en het beter benutten van bestaande netcapaciteit. RVO benoemt energiesturing via een energiebeheersysteem als concrete mogelijkheid. Daarmee kunnen bijvoorbeeld laadpalen worden aangestuurd op momenten dat er veel zonne-energie beschikbaar is. Ook kunnen energie-intensieve processen tijdelijk worden bijgestuurd om piekbelasting te verminderen.
Alleen zonnepanelen of laadpalen plaatsen is niet meer genoeg
Voorheen lag de nadruk vaak op losse maatregelen. Een zorginstelling plaatste zonnepanelen, breidde laadpunten uit of keek naar een warmtepomp. Door netcongestie verandert die aanpak.
De vraag is niet meer alleen: welke duurzame oplossing past bij deze locatie?
De vraag wordt steeds vaker: hoe zorgen we dat opwek, verbruik, opslag en netcapaciteit goed op elkaar worden afgestemd?
Daarom wordt een integrale aanpak belangrijker. Zonnepanelen kunnen duurzame energie opwekken. Laadpalen kunnen elektrisch vervoer ondersteunen. Een batterij kan energie tijdelijk opslaan. Een energiemanagementsysteem kan sturen wanneer energie wordt gebruikt, opgeslagen of verdeeld. Juist de combinatie maakt het verschil.
Wat zorginstellingen nu kunnen doen
Voor zorgorganisaties begint de aanpak bij inzicht. Zonder goed beeld van het energieverbruik, de piekmomenten en de beschikbare netcapaciteit is het lastig om goede keuzes te maken.
Daarna kan worden gekeken naar maatregelen zoals:
- energieverbruik monitoren en analyseren;
- piekbelasting beperken;
- laadpalen slim aansturen;
- zonnepanelen combineren met eigen verbruik;
- batterijopslag inzetten voor tijdelijke opslag;
- installaties onderling laten samenwerken via energiemanagement;
- uitbreidingsplannen toetsen aan de bestaande netaansluiting.
Een batterij kan daarbij helpen om duurzame energie of beschikbare capaciteit op een ander moment te gebruiken. RVO benoemt dat een batterij bedrijven kan helpen om te verduurzamen of uit te breiden in regio’s met netcongestie, bijvoorbeeld door eigen opgewekte energie later zelf te gebruiken.
New Energy Systems kijkt naar het hele energiesysteem
Voor zorginstellingen is het belangrijk dat verduurzaming niet ten koste gaat van continuïteit. Daarom kijkt New Energy Systems niet alleen naar één installatie, maar naar het volledige energiesysteem van een locatie.
Dat betekent: inzicht in het huidige verbruik, de beschikbare capaciteit, de ambities van de organisatie en de technische mogelijkheden op locatie. Van daaruit ontstaat een oplossing die past bij de zorgomgeving. Denk aan de combinatie van zonnepanelen, energieopslag, laadinfra, warmteoplossingen en slim energiemanagement.
Netcongestie vraagt om vooruitdenken. Niet wachten tot uitbreiding onmogelijk wordt, maar nu al inzicht krijgen in de energiepositie van de organisatie. Zo blijft verduurzaming mogelijk, ook wanneer het elektriciteitsnet onder druk staat.
Advies voor uw zorglocatie
Heeft uw zorgorganisatie plannen voor verduurzaming, uitbreiding van laadvoorzieningen of elektrificatie van het gebouw? Dan is het verstandig om vroegtijdig te kijken naar netcapaciteit en energiesturing.
New Energy Systems denkt graag met u mee over een toekomstbestendige aanpak voor uw zorglocatie.
Bronnen: Expertisecentrum Verduurzaming Zorg (z.d.), NVZ (2025) en RVO (z.d.).
